Jumat, 09 September 2011

SEACLN Marito Reis “Dom Boa Ventura, Mata Dalan ba Ukun A’an”

Kuarta, 07 Setembru 2011 - 16:50:15 OTL

Posting Husi : Josefa Parada
SAME-Governu liuhusi Secretario Estado Antigo Combatentes da Libertasaun Nasional (SEACLN), nofim, fo rekonhesemento ba Dom Boa Ventura nudar “mata dalan ba ukun a’an”.
“Hau reprezenta veteranus hotu-hotu, sei ejiji ba governu atu responsabiliza materuin funu nain sira mak namkari iha tritorio tomak. I rekonhese Dom Boa Ventura nudar mata dalan ba ukun a’an. Ita sama tuir Dom Boa Ventura nia dalan mak ohin loron ita hetan ukun a’an,” hatete SEACLN Marito Reis.
Deklarasaun refere Marito Reis hato’o iha serimonia hafanun hikas funu nain boot Timor Leste (TL) nian nee, liuhusi serimonia ritual adat iha fatin istoriku Dom Boa Ventura iha Luak, Aldea Loti, Suku Daisua, Sub Distritu Same, Segunda (29/8). Objectivu serimonia nee, governu hakarak ha’ri Jardin do Heroiku Dom Boa Ventura no matebian funu nain aswain Falintil sira iha Luak. Iha Luak nee mak, uluk Dom Boa Ventura hahu funu hasoru kolonial Portugis no hasae bandeira fatin. Luak mak sei sai fatin atu ha’ri monumentu Dom Boa Ventura no matebian aswain Falintil sira mak mate iha area Manfahi.
Serimonia adat ee partisipa autoridade distrital Manufahi, lideransa komunitaria no familia ka gerasaun husi matebian Dom Boa Ventura. Joao Noronha (gerasaun husi Dom Boa Ventura) ba STL iha Luak, Segunda (29/8) hatete, to’o oras sira seidauk hatene lolos espesifikasaun modelu monomentu nebe atu ha’ri husi governu. “Ami seidauk hatene lolos, Jardin do Heroisku Dom Boa Ventura nee atu halo oinsa. Tanba ami simu konhesemento veteranus husi Distritu Manufahi hamutuk ho Administrador Distritu Manufahi, urgenti deit. Sira laiha tempu atu kordena ho kultura sira seluk,” Joao salenta.
Mesmu nunee, Secretario Estadu Antigo Combatete da Libertasaun Nasional Marito Reis deklara ona katak, governu sei halo monomentu/Jardin do Heroiku Dom Boa Ventura no matebian aswain Falintil sira.
Portantu ida ne’e realiza duni, katak Joao, bele dehan reprezenta  ona funu nain Manufahi 1912. I bele halibur ona sira nia ruin 3000.000 resin no aswain Falintil 1975. “Monumento ida nee ami hein kleur oan. Ami atu husu ba governu, orsida ema dehan, ami buka oin. Maibe ohin loron, governu rasik mai iha nee no hakarak ha’ri duni monumentu Dom Boa Ventura no aswain Falintil 1975 nian. Tan nee ami hato’o agradese wain”.
Entertantu, Administrador Distritu Manufahi Filomeno Tilman hatete, inisiativa governu atu harii monomentu ho ostuariu kada distritu, hanesan pasu diak ida ba istoria TL. sira pronto atu implementa. Fatin atu ha’ri nee klaru ona. Monumentu tau iha Luak. Katuas lia nain sira mos hatan hotu. Maibe tenki halao husi governu, labele haruka ONG ka kompainha mak ba halo. Ida nee katuas sira la hatan no lafo fatin atu ha’ri monumento, tamba luta Dom Boa Ventura uluk mos, hakarak ukun a’an. “Ita sama tuir Dom Boa Ventura nia dalan mak ohin loron ita hetan ukun a’an,” hatete SECALN Marito Reis. gus

Eleisaun Direita Lideransa Versaun Partidu Fretilin, Dom Basilio: “Bele Dehan Hanesan Ezersisiu Demo

Kuarta, 07 Setembru 2011 - 16:52:25 OTL
Posting Husi : Josefa Parada


BAUCAU-Bispu Diocese Baucau Mgr. Basilio do Nascimento, Pr valoriza katak, eleisaun direita lideransa nebe Partido Fretilin halao iha dia 20 de Agustu liuba nee, bele dehan sai hanesan ezersisiu demokratiku iha Timor Leste.
“Hau hanoin ida ne’e ezersisiu demokratiku iha partidu ida nia laran. So buat nebe hau lamenta uit oan, hanesan observador husi liur, iha prosesu eleisaun nee iha deit lista ida. Hau hanoin katak, kuandu iha deit lista ida ne’e, ema nain sanulu mak vota mos, maioria absuluta ona,” hatete Dom Basilio ba jornalista iha ninia Rezidensia Baucau, Sesta (2/9).
Nudar observador, Dom Basilio admira wainhira  halo analiza uit oan ba Partido Fretilin nian moris, iha elisaun ikus ne’e sira 150 mil votus maibe rona mos sira iha 150 mil afiliadus mas balun deit mak vota no balun la vota.
“ Iha sinal demokrasia loos duni, maibe kuandu iha buat ida partidu nian, membru lubuk ida la book aan, hau mak partidu nia ema karik hau prekoupa, meske elisaun legislative besik mai nee’e, deirasaun partidu nian hatene mos lei husi membru sira,” dehan Dom Basilio.
Iha fatin seluk tuir votante Maria Madalena hateten katak ninia parte ba tuir eleisaun direita partido Fretelin nian tanba partido ida ne’e mak partido historiko no partido ne’e mak durante ne’e defende indenpendencia.
“Hau senti kontete tebes hodi tuir elisaun ba ami nia lideransa tamba ami fiar katak ami nia partidu mak sei ukun iha tinan oin mai hodi hadia desemvolvimentu iha nasaun timor leste, no elisaun ba partidu ami nia partidu mak foin primeira ves iha timor,” dehan Maria.
Nune mos Agustinho da costa hatete nudar joventude pronto tuir deit aktividades partidu nian tamba joventude nudar jerasaun foin partidu nian tenki fo apoiu ba programa saida deit mak partidu hala hodi hadia nasaun.
“Ami joventude pronto tuir deit aktividades saida deit mak partdu halo, itanudar jerasaun foin ita tenki fo apoiu ba ita nia partidu tamba elisaun nebe mak Fretelin halo hodi hili lideransa partidu nian foin mak primera ves iha nasaun timor leste,” dehan Agustinho.
Nia husu ba lideransa sira nebe hetan ona komfinsa husi militants atu lori programa partidu nian ho diak hodi bele ukun nasaun iha tinan oin mai atu hadia dezemvolvimentu rai laran. lay

Dili-Liders Comunitaria Suco Ne'en Iha Distritu Bobonaro Asina Ona Contrato Ho Guverno

   
Author Radiotvtl 3   
Friday, 09 September 2011
Liders Comunitaria   Suco Ne,En Iha Distritu Bobonaro Asina Ona Contrato Ho Guverno Hodi Emplementa Projecto Tres Dolar Ho Orsamento Hosi Agencia Internascional WFP Hamutuk Dolar Americano  Rihun Atus Hitu  Hodi Loke Estrada Rural Ba Sucos No Aldeia.
Atu continua emplementa projectu tres dolar ba estrada rural,nebe liga sucos ba  aldeia rural sira iha Distritu Bobonaro,kinta feira semana ne,e  guverno liu hosi Chefe Gabinete  Secretario Do Estado Formacao Profesional E Emprego, Abel Ximenes Coreia, acompanha hosi reprezentante agencia internascional ilo asina ona kontrato ho liders comunitaria, suco nen iha Distritu Bobonaro hodi continua emplementa projectu tres dolar atu loke estrada hosi sucos ba aldeia rural sira  hodi bele fo aseso ba comunidade  nebe hela iha iha area rural..
Liders comunitario sira hafoin de asina acordo refere, promete ba guverno atu responsabliza confianca nebe mak guverno ho agencia internascional fo ba sira atu bele emplementa projectu refere tuir criteria nebe guverno  determina.
Iha fatin hanesan Chefe Gabinete Secretario Do Estado Foramca Profesional E Emprego Abreu Ximenes Coreia,  ho administrador ,distritu bobo naro ,domingos martins,nebe responsabliza ba contrato ne,e  hateten: sira prontu atu acompnha proseso rehablitacao no construcao estrada rural  atu comunidade bele compri sira nia dever  hodi bele halo estrada ho kualidade tuir estandaro nebe agencia internasional fo sai ona ba comunidade liu hosi contrato refere.
Orsamento nebe mai hosi agencia internasional, nacoens unidas nian iha Timor-Leste WFP hamutuk rihun atus hitu hodi apoio guverno iha projectu tres dola ba  estrada rural  iha Distritu Bobonaro  bele  ajuda redus dau-dauk ona defikuldades nebe povo enfrenta  hodi cria mos emprego ba comunidade  nebe hela iha area rural.

Hasae Bandeira Laiha Intensaun Sadik Partidu Seluk

Posting Husi : Josefa Parada


DILI–Membru Parlamentu Nasional Bankada CNRT, Aderito Hugo da Costa hatete, asaun hasae bandeira Partidu CNRT nian iha kapital Dili, liu-liu estrada protokolo, laiha intensaun sadik partidu seluk.
“Hasae bandeira ne’e, tanba atu selebra 30 de Agostu hanesan loron referendum nian, no mos to’o loron 4 de Setembru hanesan loron anunsiu  rezultadu referendum,” Hugo kasu lia hirak nee ba STL iha edifisiu PN, Kuarta (7/9).
Nia hatutan atvidade hasae bandeira hirak nee bazeia ba orientasaun  partidu nian hodi hasae bandeira iha fatin-fatin, maibe hasae deit iha dalan protocol hanesan iha aero portu ba to’o iha Metiaut, no tuir  orientasaun hasae deit iha 29 kalan to’o dia 4 kalan, tanba konsidera  30 de Agostu hanesan loron referendum.
“Lolos ne’e hatun tia ona iha 4 kalan, maibe militantes balun hakarak dehan hasae nafatin, ne’e sira nia direitu laiha ema ida atu bandu,” tenik Hugo.
Enkuantu Xefi Bankada Fretilin Parlamentu Nasional (PN), Aniceto Longuinhos Guterres Lopes hatete, loloos bandeira partidu nian labele hasae arbiru iha fatin-fatin, tanba bandeira partidu hirak nee sagradu. Maibe bandeira nee hasae iha fatin-fatin, maske nee laos kontra lei.
“Hau buka iha lei mos laiha ida. Uluk sira dehan nee kontra lei, maibe tuir lolos labele hasae bandeira iha fatin-fatin, dehan bandeira partidu nee sagradu. Prontu agora sira mos halo tuir ona, nee hakarak dasa nee, prontu atu dasa nee, laos CNRT deit mak hakarak dasa, maibe partidu kiik foin moris sira nee mos hakarak dasa hotu. Ami la hakfodak ida, Fretilin la hakfodak,” hateten Aniceto.
Antes nee, Prezidenti Partidu CNRT, Kay Rala Xanana Gusmão husu ba militantes Partidu CNRT nian atu servisu makaas, nunee partidu nee bele hetan vitoria iha eleisaun 2012.
Partidu CNRT mosu tanba povu husu atu rezolve problema estrada, uma, ahi laiha, bee laiha, CNRT mosu atu hadia iha futuru wainhira hetan konfiansa husi povu liu husi eleisaun jeral 2012.
“Nudar prezidente partidu, hau hatene 2012 ita sapuh rata, tanba 2007 fulan tolu deit ita manan, tanba nee 2012 ho tinan haat liu ona, ita sapuh rata,” tenik Xanana. sin

Jumat, 02 September 2011

Sekjen halo inagurasaun Sede CNRT iha Oe-cusse

Thursday, 01 September 2011 09:17 Written by Pedro Delfim
Addthis
Oe-Cusse- Koordenador ho ninian estrutura tomak ho sira nian  inisiativa rasik hodi harii Sede Partidu Kongresu Nasionla Rekontrusaun Timor Leste (CNRT) iha Distritu Oe-Cusse atu nune’e bele fasilita servisu koordenador nian.
Sekretáriu Jeral Partidu Kongresu Nasional Rekontrusaun Timor Leste (CNRT),  Dionisio Babo halo inagurasaun Sede Partidu CNRT nian iha Distritu Oe-Cusse hateten katak fo parabens ba koordenador ho estrutura tomak iha Distritu Oe-Cusse ne’ebé ho nian inisiativa hodi establese sede Partidu CNRT nian iha Oe-Cusse.
“Hau fo parabens ba Koordenador ho ninian estrutura tomak ne’ebé iha inisiativa rasik hodi establese Sede Partidu CNRT nian iha enklabe Oe-Cusse ida ne’e hatutudu katak ita bo’ot sira iha duni intrese bo’ot ba Partidu ida ne’e no hatudu katak P-CNRT ejisti duni iha Oe-Cusse”dehan Babo iha Inagurasaun Sede CNRT iha Oe-Cusse Tersa-Feira (30/08) Nian mos informa tan katak ho sede ida ne’ebé ohin ita inagura hodi hatudu katak P-CNRT ejisti duni Oe-Cusse no hodi hatudu ba partidu sira seluk katak Partidu CNRT mos iha moris ona iha Oe-Cusse.
Iha fatin hanesan Vise Prezidente CDN Bisoi hateten katak nia  fo parabens ba estrutura tomak iha Distritu Oe-Cusse ne’ebé ho sira nian inisiativa rasik hodi harii sede Partdu CNRT nian iha Distritu Oe-Cusse ne’e hatudu katak ita bo’ot sira iha duni interese bo’ot ba Partidu.
“Hau konsege diak ema Oe-cusse tamba uluk hau hamutuk ho ema Oe-Cusse ne’e duni hau husu ba imi atu kaer metin nafatin imi nian unidade nasional maske iha partidu politika seluk maibe imi nafatin ema Oe-Cusse oan nafatin”dehan Bisoi.
Iha parte seluk hanesan Koordenador Partidu CNRT Distritu Oe-Cusse, Jacob de Araujo hateten katak maske durante ne’e nia ho hau ninian estrutura tomak hasoru  difikuldade maibe sira mos esforsua an hodi establese Sede Partidu CNRT nian iha Distritu Oe-Cusse.
“Maske durante ne’e ami imfrenta difikuldade barak maibe ami mos iha inisiativa rasik hodi harii sede Partidu CNRT nian iha Distritu Oe-Cusse tamba ami servisu ho laran no fuan tomak ba Partidu CNRT hodi kaer metin Maun bo’ot Xanana nian prinsípiu “dehan Jacob hafoin halo inagurasaun sede partidu CNRT
Iha inagurasaun Sede Partidu CNRT nian iha Oe-Cusse Koa pita husi Prezidente Parlamentu Nasional hanesan mos Prezidente Partidu Demokratiku Fernando Lasama de Araujo.

Prezidente Partidu CNRT halo enseramentu Konsolidasaun iha Oe-Cusse

Thursday, 01 September 2011 09:05 Written by Pedro Delfim
Addthis
Oe-Cusse- Prezidente Partidu Kongresu Nasional Rekontrusaun Timor Leste (CNRT), Kay Rala Xanana Gusmão hateten katak Partidu CNRT agora dadaun metin ona hodi kaer ukun mesak iha 2012 tamba Partidu CNRT prontu ona atu forma governu hodi hadia povu nian moris no nasaun ida ne’e iha 2012.
“Nudar Prezidente Partidu CNRT hau hatete katak iha 2012 partidu CNRT “sei sapu rata”  tamba iha 2007 CNRT moris fulan tolu (3) CNRT sei manan ne’e duni agora halo ona tinan 4 Partidu CNRT sei sapu rata hodi kaer ukun tamba ita sei joga bola ho demokrasia”dehan Prezident Partidu CNRT Xanana iha konsolidasaun Suku Cunha/Padeae Sub-Distritu Pante Makasar Distritu Oecusse Eis Gerileiru ne’e mos informa tan katak CNRT moris tamba povu maka husu atu resolve prolema Estrada, be’e mos, Elektrisidade, Edukasaun, Saude, problema veteranu sira nian  ne’ebé durante ne’e sei fanun nafatin ne’e duni CNRT moris hodi hakotu.
“CNRT mosu atu hadia estrada ne’ebé sei at no eskola ne’ebé sei la iha no klinika ne’ebé sei dook husi povu ne’e duni ne’e CNRT mak sei hadia la iha ema selu mak atu hadia ne’e duni ohin loron ita hotu  iha fatin ida ne’e katak ita hotu fiar ida deit no hanoin ida katak sei lori nasaun ida ne’e ba oin”dehan Eis Gerileiru.
Eis Prezidente ne’e mos salienta tan katak husu ba estrutura tomak ne’ebé ohin simu ona pose atu servisu maka’as liu tan atu nune’e  partidu ne’e bele hetan Vitória iha eleisaun jeral 2012 atu nune’e bele hakotu povu nian terus no susar ne’ebé durante ne’e seidauk atu hakotu.
“Ita  bo’ot sira ne’ebé ohin simu ona pose atu kontinua servisu maka’as atu nune’e ita bele servi povu no rai ida ne’e tamba povu barak mak uma sei la iha no sei nafatin moris iha susar nian laran ne’e duni hau husu ba imi hotu atu esforsu aan hodi CNRT ukun mesak iha 2012”dehan nian.
Iha parte hanesan Sekretáriu Jeral Partidu CNRT, Dionisio Babo hateten katak Partidu CNRT durante ne’e halo ona konsolidasaun hotu iha Timor Laran tomak ne’e duni ohin loron hanesan dala ikus ona ba konsolidasaun hodi hatudu rezultadu ne’ebé bo’ot tebes katak CNRT sei ukun mesak iha 2012.
“ohin loron hau bele dehan katak povu tomak fo konfiansa no fiar tomak ba Partidu CNRT atu lidera nafatin rai ida ne’e no ba povu ida ne’e “dehan Sekjen.
Iha fatin hanesan Koordenador Partidu CNRT Distritu Oe-Cusse, Jacob de Araujo hateten  katak partidu CNRT moris iha 2007 maibe ohin loron buras ona iha rai Oe-Cusse tamba povu Oe-Cusse fo laran osan mean ba Partidu CNRT atu kaer ukun 2012.
“Hau ho hau nian estrutura tomak sei servisu maka’as hodi Partidu CNRT sei manan maiória iha rai Oe-Cusse tamba povu Oe-Cesse fo duni laran osan mean ba Partidu CNRT ne’ebé lidera husi maun Bo’ot Xanana Gusmào atu nafatin lidera rai no povu ida ne’e ba oin tamba lai iha figrua ida mak atu lori povu ne’e ba oin”dehan Jacob.

Kamis, 01 September 2011

La iha Koligasaun Ho FRETILIN Xanana : CNRT Sei Ukun Iha 2012

Husi:Eugenio Pereira - Jornal INDEPENDENTE - Kinta-feira, 1 Setenbru 2011

Oecusse: Presidenti Partidu CNRT, Kay Rala Xanana Gusmao informa katak nia rasik fiar metin no hatene ona CNRT sei hetan votus Maioria iha Parlementu Nasional no forma Governu tamba ne’e sei la iha koligasaun ho partidu FRETILIN. Xanana informa kestaun ne’e durante seremonia enceramentu konsilidasaun ikus Partidu CNRT nian ne’ebe halao ona iha Distritu sanolu resin rua no taka iha Distritu Oecusse.

“Nu’udar Presidanti Partidu hau hatene 2012 ita sei sapu rata tamba iha tinan rihun rua hitu fulan tolu ita manan, tamba ne’e iha tinan rihun rua sanolu resin rua ho tina hat liu ona, ita sapu rata dala ida tan hodi kaer ukun, tamba ita sei joga bola ne’e ho demokratiku no paz” teknik nia.

Xanana dehan maske lider FRETILIN balu hahu koalia atu servisu hamutuk ho CNRT maibe CNRT sei la kohi halo koligasaun tamba CNRT nia abut metin ona no hatene tinan rihun rua sanolu resin rua sei manan maioria.

Iha parte seluk Publikasaun Jornal INDEPEDENTE iha iha Edisaun rua nolu resin sia fulan Agustu, Secretariu Jeral FRETILIN Mari Alkatiri hateten nia partidu nakloke ba koligasaun bainhira la manan maioria iha eleisaun parlementar iha tinan rihun rua sanolu resin rua.

“ Depois ita hare de’it CNRT hakarak servisu hamutuk ho FRETILIN, sa tan sira seluk”, dehan Alkatiri koalia ho kuadrus ho militantes Distritu Dili.

Nia dehan dalan atu FRETILIN ho CNRT halo koligasaun ne’e atu salva Xanana Gusmao husi tahu laran, atu nune’e ema hotu respaita fali lider istoriku ne’e. Maibe dehan Alkatiri susar tebes nia ho Xanana atu servisu hamutuk, tamba Xanana hanesan Komandate hakarak komanda no hau hanesan ema jestor hakarak jere entaun lahatene halo nusa mak ami servisu hamutuk” Dehan Alkatiri.